Yapıcı, "new" operatörü

Yapıcı fonksiyon

Yapıcı fonksiyonlar(Constructor) teknik olarak normal fonksiyonlardır. Tabi bazı farklılıkları vardır:

1. Büyük harfle başlayarak adlandırılırlar.
2. Sadece "new" operatörü kullanıldığında çalışırlar.

Örneğin:

function Kullanici(isim) {
  this.isim = isim;
  this.yoneticiMi = false;
}

let kullanici = new Kullanici("Ä°hsan");

alert(kullanici.isim); // Ä°hsan
alert(kullanici.yoneticiMi); // false

Fonksiyon new Kullanici(...) ÅŸeklinde çalıştığında, aÅŸağıdaki adımlar izlenir:

1. Yeni bir obje yaratılır ve this bu obje olur.
2. Fonksiyon gövdesi çalışır. Genelde this modifiye edilir ve yeni özellikler eklenir.
3. this deÄŸeri dönderilir.

DiÄŸer bir deyiÅŸle, new Kullanici(...) şöyle yapar:

function Kullanici(isim) {
  // this = {};  (üstü kapalı)

  // bu objeye yeni özellikler ekle
  this.isim = isim;
  this.yoneticiMi = false;

  // return this;  (üstü kapalı)
}

Öyleyse `new Kullanici(“İhsan”) objesi aşağıdaki gibidir:

let kullanici = {
  isim: "Jack",
  yoneticiMi: false
};

EÄŸer baÅŸka bir kullanici oluÅŸturmak istiyorsanız, yapmanız gereken new Kullanici("Macide"), new Kullanici("Muzaffer") gibi kullanmaktır. DoÄŸrudan her defasında obje tanımlamaktan daha kısa ve anlaşılması kolaydır.

Yapıcı fonksiyonların amacı – tekrar kullanılabilecek objeleri yaratan kodun uygulanmasıdır.

Dikkat edecek olursanız, herhangi bir fonksiyon yapıcı fonksiyon olarabilir. Her fonksiyon new ile çalıştırılabilir, ve yukarda anlatılan algoritmaya göre çalışır. “Yapıcı fonksiyon isimleri büyük harfle baÅŸlamalıdır” aslında genel bir ittifaktır, bunu daha da açıklayıcı yapmak için bu fonksiyonlar new ile çağırılmalıdır.

let kullanici = new function() {
  this.isim = "Ä°hsan";
  this.yonetici = false;

  // diğer karmaşık yapılar
  // mantıklar veya yerel değişkenler
};

Yapıcı modu testi: new.target

Fonksiyon içinde, bu fonksiyon new ile mi yoksa new olmadan mı çağırılmış bu new.target özelliÄŸi kullanılarak anlaşılabilir.

Normal çaÄŸrılarda bunun içerisi boÅŸtur fakat new ile çaÄŸrılırsa:

function Kullanici() {
  alert(new.target);
}

// new kullanılmadan:
User(); // new.target undefined döndürür.

// new kullanılarak:
new User(); // function Kullanici { ... } gibi ekrana fonksiyonu yazar

new ve normal sözdiziminin(syntax) aynı çalışmasını saÄŸlar:

function Kullanici(isim) {
  if (!new.target) { // eğer çart yerine getirilmezse
    return new Kullanici(isim); // ...yeni birisi eklenir.
  }

  this.isim = isim;
}

let ihsan = Kullanici("John"); // çağrıyı new Kullanici(isim) fonksiyonuna yönlendirir.
alert(ihsan.isim); // Ä°hsan

Bu yaklaşım bazı kütüphanelerde yazımı daha esnek yapabilmek amacıyla kullanılır. Her yerde kullanılması o kadar da iyi deÄŸildir. Çünkü new ne olup bittiÄŸi hakkında bilgi vermektedir. new ile yeni bir obje yaratıldığını anlayabiliyorsunuz ki bu da iyi bir ÅŸeydir.

Yapıcı metodun return sözcüğü

Genelde yapıcı metodların return sözcüğü yoktur. Amaçları gerekli olan bilgileri this içine yazmaktır ve bu da otomatik olarak sonuçtur.

Fakat return sözcüğü var ise kurallar basittir:

• EÄŸer return obje ile çağırılırsa this yerine bu obje döndürülür.
• EÄŸer return ilkel bir obje ile çağırılırsa görmezden gelinir.

DiÄŸer bir deyiÅŸle, obje ile return kullanıldığında obje döner, diÄŸer tüm hallerde this döner.

ÖrneÄŸin aÅŸağıda return edilen obje this yerine dönderilir.

function BuyukKullanici() {

  this.isim = "Ä°hsan";

  return { isim: "Muhsin" };  // <-- obje dönderir
}

alert( new BuyukKullanici().isim );  // Muhsin, objeyi aldık ^^

Åžimdi ise boÅŸ bir return cümlesi yazalım( eÄŸer ilkel bir tipte kullanılsa bir ÅŸey deÄŸiÅŸtirmez)

function KucukKullanici() {

  this.isim = "Ä°hsan";

  return; // çalışmayı bitirir ve `this`'i döndürür.

}

alert( new KucukKullanici().isim );  // Ä°hsan

Genelde yapıcılar return sözcüğü kullanmazlar. Buarada amaç bütünlüğün saÄŸlanması için geçerli olan özel bir davranıştır.

let kullanici = new Kullanici; // <-- parantez yok
// aynı şey.
let kullanici = new Kullanici();

Yapıcı içerisinde metod

Yapıcı fonksiyon kullanmak objeye mükemmel esneklik sağlar. Yapıcı fonksiyon parametreleri tanımlar ve objenin nasıl yapılacağını, ne konulması gerektiğini belirtir.

Tabiki this’e sadece özelliklerde deÄŸil metodlar içerisinde de ekleme yapılabilir.

ÖrneÄŸin, aÅŸağıdaki new User(isim) verilen isim ile yeni bir obje oluÅŸturur. Bu obje selamVer metoduna sahiptir.

function Kullanici(isim) {
  this.isim = isim;

  this.selamVer = function() {
    alert( "Benim adım: " + this.isim );
  };
}

let ihsan = new Kullanici("ihsan");

ihsan.selamVer(); // Benim adım: İhsan

/*
ihsan = {
   name: "Ä°hsan",
   selamVer: function() { ... }
}
*/

Özet

• Yapıcı fonksiyonlar, veya kısaca yapıcılar, normal fonksiyonlardır. Fakat baÅŸ haflerinin büyük olmasıyla ilgili ortak bir kullanım vardır.
• Bu fonksiyonlar sadece new kullanılarak çağırılmalıdır. Böyle çaÄŸrılar önce boÅŸ bir this yaratır ve buna deÄŸerler eklendikten sonra bu this’i geri gönderir.

Yapıcılar ile benzer objeler yapmak mümkündür.

JavaScript kendi içerisindeki objeler için yapıcı fonksiyon desteÄŸi verir. ÖrneÄŸin: Tarihler için Date, setler için Set vs.